Is honing gezonder dan suiker? Het eerlijke antwoord

Honing staat in de winkel tussen de gezonde producten, suiker staat in het schap dat we proberen te mijden. Toch is de vraag is honing gezonder dan suiker makkelijker te beantwoorden dan het imagoverschil doet vermoeden. Honing ís suiker. Wat erin zit, hoe je lichaam het verwerkt en wat het met je bloedsuiker doet, verschilt nauwelijks van wat er uit de suikerpot komt. Er is één klein verschil in het voordeel van honing, en dat is precies zo klein als het klinkt.

In het kort

• Honing is een mengsel van glucose en fructose, dezelfde suikers die in kristalsuiker en rietsuiker zitten. Je lichaam breekt ze op dezelfde manier af.
• Honing bevat iets meer water en daardoor per 100 gram minder calorieën: ongeveer 300 tegenover 390 voor suiker.
• De vitamines, mineralen en spoorelementen in honing zijn er wel, maar in hoeveelheden die voor je voeding niet meetellen.
• Honing staat net als suiker niet in de Schijf van Vijf, en voor kinderen onder één jaar is honing zelfs af te raden.

Wat honing eigenlijk is

Honing wordt door bijen gemaakt uit nectar, die ze indikken tot een stroperige vloeistof. Wat overblijft is voor het grootste deel suiker: een mengsel van glucose en fructose, met water als rest. Precies diezelfde twee suikers vormen samen ook gewone kristalsuiker, alleen zitten ze daar aan elkaar gekoppeld in de vorm van sacharose.

Dat verschil in verpakking verdwijnt zodra je slikt. Je spijsvertering knipt sacharose vrijwel direct uit elkaar in glucose en fructose, waarna er niets meer te onderscheiden valt van de suikers uit honing. Voor je bloedsuiker, je alvleesklier en je energiehuishouding maakt de herkomst dus geen wezenlijk verschil. Het Voedingscentrum is daar helder over: er is weinig verschil met andere vormen van suiker.

Het calorieverschil klopt, maar zegt weinig

Er is één cijfer waarmee honing wint. Doordat honing meer water bevat, zit er per 100 gram minder energie in: ongeveer 300 calorieën tegenover 390 in kristalsuiker. Dat is een verschil van bijna een kwart, en het is echt.

Alleen eet niemand honing per 100 gram. Op de schaal waarop je het gebruikt, een theelepel in de thee of een dun laagje op brood, gaat het om een handvol calorieën verschil. Daar komt bij dat honing zoeter smaakt dan suiker, waardoor je er in theorie minder van nodig hebt voor hetzelfde effect. In de praktijk werkt dat vaak omgekeerd: honing is dikvloeibaar en lastiger te doseren, waardoor er eerder meer dan minder in de kom belandt.

De vitamines en mineralen in honing

Honing bevat sporen van mineralen, vitamines, enzymen en zelfs een klein beetje eiwit. Dat wordt in de marketing graag genoemd, en het is niet onwaar. Het probleem zit in de hoeveelheid: die is zo klein dat je er onmogelijk genoeg van kunt eten om er iets aan te hebben zonder tegelijk een forse hoeveelheid suiker binnen te krijgen.

Dat patroon zie je vaker bij producten met een gezond imago. Een sapje bevat vitamines en tegelijk de suikers van een handvol vruchten zonder de vezels, wat dezelfde afweging oplevert als bij druivensap. Het argument dat er iets goeds in zit, zegt weinig zolang er niet bij staat hoeveel je ervan zou moeten eten.

Waarom honing niet in de Schijf van Vijf staat

De Schijf van Vijf bevat producten waarvan je genoeg zou moeten eten om gezond te blijven. Suiker hoort daar niet bij, en honing dus ook niet. Dat is geen verbod maar een indeling: het gaat om producten die iets toevoegen aan je voeding, en zoetstoffen doen dat per definitie niet.

Wat het Voedingscentrum er wel bij zegt, is dat af en toe honing op brood of door de yoghurt prima kan. De boodschap is dus niet dat honing slecht is, maar dat het geen reden geeft om meer zoetigheid te gebruiken dan je anders zou doen. Wie honing kiest omdat het lekkerder is, zit goed. Wie honing kiest omdat het gezonder zou zijn, kiest op basis van iets dat er niet is.

Eén regel die wel echt belangrijk is

Bij alle nuance over calorieën en mineralen is er één advies dat hard is: geef geen honing aan kinderen jonger dan één jaar. In honing kunnen sporen van de bacterie Clostridium botulinum zitten. Bij oudere kinderen en volwassenen is dat geen probleem, omdat een ontwikkelde darmflora die sporen onschadelijk maakt. Bij baby’s kan de bacterie zich wel vestigen en botulisme veroorzaken, een zeldzame maar ernstige aandoening.

Dat geldt voor alle honing, ook voor rauwe, biologische of streekhoning. Verhitting biedt geen zekerheid, want de sporen zijn goed bestand tegen warmte.

Honing is suiker met een beter imago

Het eerlijke antwoord is dat honing marginaal minder calorieën levert, sporen van voedingsstoffen bevat die niet meetellen, en verder precies doet wat suiker doet. Dat maakt het geen slecht product, alleen geen gezond product. Wie zijn suikerinname wil verlagen, bereikt dat door mínder te zoeten, niet door anders te zoeten.

Waar honing wel iets toevoegt is smaak. Een goede bloemen- of boekweithoning heeft een profiel dat kristalsuiker niet in de buurt komt, en dat is een prima reden om ervoor te kiezen. Meer over de samenstelling en de vergelijking met suiker staat bij het Voedingscentrum.