Phishing awareness training, de beste verdediging in 2026

Phishing is in 2026 niet meer het domein van louche mailtjes vol spelfouten. Aanvallen zijn geavanceerder, gerichter en overtuigender dan ooit. In 2024 verdrievoudigde het aantal keren dat medewerkers op een phishinglink klikten ten opzichte van het jaar ervoor. En de gevolgen? Die zijn enorm. Vraag het maar aan de miljoenen klanten van Odido.

Phishing awareness training is daarmee niet langer een optioneel extraatje voor bedrijven. Het is een noodzaak. In dit artikel lees je waarom, hoe het werkt en welke tools er zijn om je organisatie (of jezelf) te beschermen.

Waarom phishing awareness training in 2026 onmisbaar is

De cijfers liegen er niet om. In 2024 werden in Nederland 37.839 datalekken gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens, een stijging van bijna 50% ten opzichte van 2023. Phishing en menselijke fouten zijn jaar na jaar de grootste oorzaken. Niet een technisch lek in de firewall, maar een medewerker die op de verkeerde link klikt.

Dat is precies wat er bij Odido gebeurde. Begin 2026 werd bekend dat cybercriminelen toegang hadden gekregen tot de gegevens van 6,2 miljoen klanten, inclusief namen, adressen, telefoonnummers en in sommige gevallen bankrekening- en paspoortnummers. Hoe ze binnenkwamen? Via phishing. De aanvallers bemachtigden het wachtwoord van klantenservicemedewerkers en belden vervolgens op met het verhaal dat ze van de ICT-afdeling waren. Zo werden medewerkers verleid om een extra beveiligingsstap goed te keuren. ICT Magazine noemde het treffend: de mens is de zwakste schakel.

Odido staat niet op zichzelf. De TU Eindhoven werd in 2025 getroffen door een cyberaanval die het onderwijs tijdelijk stillegde. Ahold Delhaize (moederbedrijf van Albert Heijn) meldde een datalek waarbij personeelsgegevens mogelijk waren buitgemaakt. En internationaal zien we phishing als startpunt van aanvallen op Ticketmaster, Adidas en zelfs Louis Vuitton.

De rode draad? Technische beveiliging alleen is niet genoeg. Zolang mensen op links klikken, wachtwoorden delen of telefonische instructies opvolgen zonder te verifiëren, blijft je organisatie kwetsbaar. Phishing awareness training is de beste manier om die menselijke factor aan te pakken.

Wat is phishing awareness training precies?

Phishing awareness training leert medewerkers (of jezelf) om phishingpogingen te herkennen en er goed op te reageren. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk is het een doorlopend proces. Phishing-technieken veranderen continu, dus eenmalige training werkt niet.

Een goed phishing awareness programma bestaat doorgaans uit drie onderdelen:

Educatie en e-learning

Korte, regelmatige trainingsmodules die medewerkers leren waar ze op moeten letten. Denk aan het herkennen van verdachte afzenders, urgente toon in e-mails, verdachte links en bijlagen. Moderne platforms maken dit interactief met quizzen, gamification en scenario’s uit de praktijk. Het werkt het beste als het in kleine hapjes komt: liever elke week vijf minuten dan één keer per jaar een urenlange presentatie.

Phishing simulaties

Dit is waar het concreet wordt. Bij een phishing simulatie stuur je nep-phishingmails naar je eigen medewerkers om te testen wie erin trapt. Niet om mensen af te straffen, maar om bewustzijn te meten en gericht bij te sturen. Je ziet precies wie de mail opent, wie op de link klikt en wie zelfs gegevens invult. Na de simulatie krijgen medewerkers direct feedback en uitleg over wat ze hadden kunnen herkennen.

Phishing simulaties zijn veruit de meest effectieve manier om awareness te meten en te verbeteren. Het verschil tussen theorie (“ik weet wat phishing is”) en praktijk (“ik herkende het niet”) is vaak verrassend groot.

Rapportage en opvolging

Een goed platform biedt inzicht in de resultaten: welke afdelingen scoren goed, waar zitten de risico’s en hoe ontwikkelt het bewustzijn zich over tijd? Met die data kun je gericht actie ondernemen en laten zien dat je security awareness serieus neemt, ook richting klanten, partners en toezichthouders.

Wat maakt een goede phishing awareness tool?

Er zijn inmiddels tientallen platforms op de markt. Maar niet elk platform past bij elke organisatie. Waar let je op?

• Gebruiksgemak: kun je snel een simulatie opzetten zonder IT-afdeling? Hoe intuïtief is het dashboard?
• Realistische scenario’s: de phishingmails moeten lijken op wat medewerkers echt tegenkomen, niet op overduidelijke scam-mails.
• Taal en context: een Nederlandstalig platform met scenario’s die relevant zijn voor de Nederlandse markt werkt beter dan een generiek Engelstalig platform.
• Transparante prijzen: weet je vooraf wat je betaalt, of moet je eerst een salesgesprek inplannen?
• Combinatie van training en simulatie: het beste resultaat bereik je als educatie en praktijktests in één platform zitten.
• Proefperiode: kun je het platform eerst uitproberen voordat je een jaarcontract tekent?

Phishing awareness tools vergeleken: Guardey, Phished en AwareTrain

We hebben drie bekende platforms voor phishing awareness training naast elkaar gelegd op de criteria die er in de praktijk toe doen. Hieronder een overzicht.

Guardey: het meest toegankelijke platform

Guardey is een Nederlands platform dat security awareness training combineert met phishing simulaties. Wat direct opvalt: je kunt binnen een paar minuten een account aanmaken en je eerste phishing campagne opzetten. Geen implementatietraject, geen salesgesprekken vooraf. De training zelf bestaat uit wekelijkse challenges van twee tot drie minuten, wat de drempel voor medewerkers laag houdt.

Het platform biedt een realtime dashboard met compliance-rapportages die bruikbaar zijn bij audits en voor verantwoording richting directie of toezichthouders. Je ziet in één overzicht hoeveel medewerkers getraind zijn, hoe ze scoren op phishing simulaties en waar de risico’s zitten. Voor organisaties die moeten aantonen dat ze aan de Cyberbeveiligingswet of AVG voldoen, is dat een praktisch voordeel.

Guardey wordt zowel door kleine bedrijven als door gemeenten en ziekenhuizen gebruikt en is beschikbaar in meer dan tien talen. De prijzen staan openbaar op de website en er is een gratis proefperiode van veertien dagen, waardoor je het platform kunt ervaren voordat je beslist.

Phished: AI-gestuurd en uitgebreid

Phished is een Belgisch platform dat phishing simulaties automatisch personaliseert per gebruiker met behulp van AI. Het platform biedt uitgebreide mogelijkheden en ondersteunt meer dan 30 talen. De keerzijde: je kunt niet zelf aan de slag. De pricing is niet openbaar en je moet een demo aanvragen voordat je toegang krijgt. Dat maakt het vergelijken lastiger en het opstartproces langer dan bij platforms waar je direct een proefaccount kunt aanmaken.

AwareTrain: Nederlandse speler zonder prijstransparantie

AwareTrain is een Nederlands platform met een breed aanbod aan e-learning modules. De website beschrijft het product uitgebreid, maar laat geen screenshots of demo’s van het daadwerkelijke platform zien, waardoor het lastig is om vooraf een beeld te krijgen van de gebruikservaring. Net als bij Phished ontbreekt openbare pricing en moet je een offerte aanvragen. Zelf starten zonder salescontact is hier niet mogelijk.

Welke phishing awareness tool is de beste keuze?

Op basis van de vergelijking scoort Guardey het sterkst op de punten die er voor de meeste organisaties toe doen: je kunt direct zelf starten, de prijzen zijn vooraf duidelijk, de rapportages zijn bruikbaar bij audits en het platform schaalt van klein team tot gemeentelijke organisatie. Voor wie snel wil ervaren hoe phishing awareness training werkt, is het de kortste weg van oriëntatie naar implementatie.

Phished is een serieus alternatief voor organisaties die specifiek AI-gestuurde personalisatie zoeken, mits je bereid bent om eerst een salestraject te doorlopen. AwareTrain biedt solide e-learning, maar het ontbreken van een proefperiode en openbare prijzen maakt het moeilijker om het platform vooraf te beoordelen.

In alle gevallen geldt: test een platform voordat je beslist. De gratis proefperiode van Guardey maakt dat laagdrempelig. Bij Phished en AwareTrain vergt dat een gesprek met sales.

Phishing awareness voor kleine en middelgrote organisaties

Veel MKB-bedrijven denken dat phishing awareness training alleen iets is voor grote corporates. Dat is een misvatting. Juist kleinere organisaties zijn kwetsbaar, omdat ze vaak minder budget hebben voor IT-beveiliging en minder mensen die security in hun takenpakket hebben.

Het goede nieuws: de kosten voor phishing awareness training zijn de afgelopen jaren flink gedaald. Voor een klein team betaal je al rond de 10 tot 25 euro per medewerker per jaar voor een doorlopend programma met simulaties. Vergelijk dat met de kosten van een datalek: gemiddeld tienduizenden euro’s aan directe schade, om nog maar te zwijgen over reputatieschade en mogelijke boetes van de Autoriteit Persoonsgegevens.

De NIS2-richtlijn, die in 2025 in werking is getreden, verplicht bovendien steeds meer organisaties om security awareness maatregelen te treffen. Doe je dat niet en wordt je getroffen door een cyberaanval, dan kun je als bestuurder persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.

Waar herken je een phishingmail aan?

Of je nu een training volgt of niet, het helpt om de basis te kennen. Dit zijn de meest voorkomende signalen van phishing in 2026:

• Urgentie: “Je account wordt binnen 24 uur geblokkeerd” of “Bevestig nu je gegevens.” Legitieme organisaties geven je altijd de tijd.
• Verdachte afzender: het e-mailadres lijkt op dat van een bekende organisatie, maar wijkt subtiel af. Denk aan klantenservice@od1do.nl in plaats van het echte adres.
• Links die niet kloppen: hover over een link voordat je klikt. Wijst het adres naar een andere website dan je verwacht? Niet klikken.
• Onverwachte bijlagen: facturen, pakbonnen of documenten die je niet verwacht, zijn vaak besmet met malware.
• Persoonlijke gegevens: geen bank, overheidsinstantie of telecomprovider vraagt ooit per e-mail om je wachtwoord, pincode of BSN.
• Te mooi om waar te zijn: een belastingteruggave, een prijs die je gewonnen hebt of een erfenis van een verre verwant. Het is altijd nep.

Let op: moderne phishingmails zijn steeds moeilijker te herkennen. AI-gegenereerde teksten bevatten minder spelfouten en klinken overtuigender. Daarom is regelmatige training zo belangrijk: je leert niet alleen de signalen herkennen, maar traint ook je reflexen om even te pauzeren vóórdat je klikt.

Tips om jezelf en je organisatie te beschermen

• Maak security awareness onderdeel van je cultuur. Niet een jaarlijkse verplichting, maar een doorlopend gesprek. Bespreek phishingpogingen in teamoverleggen, deel voorbeelden en beloon medewerkers die verdachte mails melden.
• Gebruik tweestapsverificatie (2FA). Zelfs als een wachtwoord wordt gestolen via phishing, voorkomt 2FA in veel gevallen dat aanvallers daadwerkelijk binnenkomen. Maar let op: zoals bij Odido bleek, proberen aanvallers ook die extra stap te omzeilen via social engineering.
• Test regelmatig met phishing simulaties. Niet om mensen te betrappen, maar om te leren. De resultaten geven je inzicht in waar de risico’s zitten en waar extra aandacht nodig is.
• Houd software up-to-date. Veel phishingaanvallen maken gebruik van bekende kwetsbaarheden in verouderde software. Updates en patches verkleinen het aanvalsoppervlak.
• Maak het makkelijk om verdachte mails te melden. Een “Meld phishing”-knop in het mailprogramma verlaagt de drempel. Hoe meer mensen melden, hoe sneller je als organisatie kunt reageren.

Veelgestelde vragen over phishing awareness training

Wat kost phishing awareness training?

De kosten voor phishing awareness training liggen voor de meeste platforms tussen de 10 en 25 euro per medewerker per jaar. Platforms met transparante prijzen, zoals Guardey, publiceren hun tarieven op de website. Bij andere aanbieders moet je eerst een offerte of demo aanvragen.

Welke phishing awareness tool is het beste voor MKB?

Voor Nederlandse organisaties is Guardey de meest toegankelijke optie: beschikbaar in meer dan tien talen, transparante prijzen en een gratis proefperiode. Het platform wordt zowel door MKB-bedrijven als door gemeenten en ziekenhuizen gebruikt. Organisaties die specifiek AI-gestuurde personalisatie per gebruiker zoeken, kunnen ook Phished overwegen.

Is phishing awareness training verplicht?

De Cyberbeveiligingswet (NIS2) verplicht organisaties in essentiële en belangrijke sectoren om te investeren in security awareness bij medewerkers. Daarnaast stelt de AVG dat organisaties passende technische en organisatorische maatregelen moeten treffen om persoonsgegevens te beschermen. Awareness training valt daar in de praktijk onder.

Hoe vaak moet je phishing awareness training doen?

Eenmalige of jaarlijkse training is onvoldoende. Onderzoek toont aan dat tot 90 procent van de opgedane kennis uit jaarlijkse trainingen binnen enkele weken weer vergeten is. Effectieve programma’s werken met wekelijkse of tweewekelijkse korte sessies van twee tot vijf minuten, aangevuld met regelmatige phishing simulaties.

Wat is het verschil tussen phishing awareness training en een phishing simulatie?

Phishing awareness training is educatie: medewerkers leren via e-learning, quizzen en scenario’s hoe ze phishing herkennen. Een phishing simulatie is een praktijktest: je stuurt een realistische nep-phishingmail naar je eigen medewerkers om te meten wie erin trapt. De beste programma’s combineren beide in één platform.

Phishing is in 2026 de meest voorkomende en meest succesvolle aanvalsmethode. Het Odido-datalek liet pijnlijk zien wat er gebeurt als medewerkers onvoldoende getraind zijn: 6,2 miljoen klantgegevens op straat. Phishing awareness training is de beste investering die je kunt doen om dit te voorkomen. Kies een platform dat past bij je organisatie, test het met een proefaccount en maak er een doorlopend programma van. De technologie kan nog zo goed zijn, uiteindelijk zijn het mensen die het verschil maken.